Drętwienie palców – czy zawsze winny jest kręgosłup szyjny? Case study pacjenta z cieśnią nadgarstka

Objawy, które mogą mieć różne przyczyny
Pacjent zgłosił się do gabinetu z drętwieniem obejmującym kciuk, drugi i trzeci palec. Objawy były na tyle niepokojące, że pacjent zaczął szukać informacji na ich temat w internecie. Na podstawie znalezionych opisów uznał, że może mieć problem z kręgosłupem szyjnym, konkretnie dyskopatię.

Czy takie podejrzenie było całkowicie nieuzasadnione?
Nie. Problemy w obrębie odcinka szyjnego kręgosłupa rzeczywiście mogą powodować objawy neurologiczne w kończynie górnej. Podrażnienie lub ucisk korzenia nerwowego może prowadzić między innymi do bólu, mrowienia, drętwienia czy zaburzeń czucia w określonym obszarze ręki. Jednak podobne objawy mogą pojawiać się również wtedy, gdy nerw zostaje uciśnięty znacznie niżej – na przykład w obrębie nadgarstka.

Co pokazało badanie?
Podczas wizyty przeprowadzony został dokładny wywiad oraz badanie ortopedyczne i neurologiczne. W pierwszej kolejności oceniona została funkcja odcinka szyjnego kręgosłupa. Sprawdzono między innymi zakres ruchu, reakcję objawów na ruchy szyi oraz występowanie objawów sugerujących zajęcie korzeni nerwowych. Następnie oceniono kończynę górną i sam obszar nadgarstka. Istotne było określenie, czy objawy mogą być związane z przebiegiem konkretnego nerwu oraz czy ich charakter odpowiada uciskowi nerwu pośrodkowego.

W badaniu nie uzyskano obrazu typowego dla dolegliwości wynikających z dyskopatii szyjnej i radikulopatii. Jednocześnie objawy oraz wyniki badania miejscowego wskazywały na problem w obrębie nerwu pośrodkowego na poziomie nadgarstka. To skierowało diagnostykę w stronę zespołu cieśni kanału nadgarstka.

Dlaczego właśnie nerw pośrodkowy?
Żeby zrozumieć, skąd pojawia się drętwienie, warto na chwilę spojrzeć na anatomię. Nerw pośrodkowy biegnie od odcinka szyjnego kręgosłupa przez kończynę górną aż do dłoni. W obrębie nadgarstka przechodzi przez stosunkowo ciasną przestrzeń – kanał
nadgarstka. Jeżeli dochodzi tam do zwiększenia ucisku na nerw, mogą pojawić się charakterystyczne objawy czuciowe, takie jak:

• mrowienie,
• drętwienie,
• uczucie „igieł”,
• pieczenie,
• zaburzenia czucia w obrębie części dłoni.

Typowo objawy dotyczą kciuka, palca wskazującego oraz części palca serdecznego. W bardziej zaawansowanych przypadkach mogą pojawić się również problemy z siłą i sprawnością ręki, szczególnie w obrębie mięśni kłębu kciuka.

Kręgosłup czy nadgarstek? Lokalizacja objawu to nie wszystko
To jeden z najważniejszych wniosków z tego przypadku. Jeżeli pacjent odczuwa drętwienie ręki, naturalne może być skojarzenie go z kręgosłupem szyjnym. W końcu nerwy zaopatrujące kończynę górną mają swój początek właśnie w okolicy szyi. Jednak nerw może zostać podrażniony lub uciśnięty na różnych odcinkach swojego przebiegu.
Dlatego podczas diagnostyki różnicowej należy brać pod uwagę między innymi:
– odcinek szyjny kręgosłupa,
– splot ramienny,
– przebieg nerwów w obrębie kończyny górnej,
– łokieć,
– nadgarstek i dłoń.

Dwa przypadki z pozoru podobnych objawów mogą więc wymagać zupełnie innego postępowania.

Czy można samodzielnie rozpoznać przyczynę drętwienia?
Internet może być dobrym źródłem informacji, ale nie zastąpi badania klinicznego. W przypadku tego pacjenta opis objawów rzeczywiście mógł prowadzić do różnych hipotez diagnostycznych. Dopiero zestawienie wywiadu z badaniem neurologicznym i ortopedycznym pozwoliło określić, który kierunek diagnostyczny jest najbardziej prawdopodobny. Warto również pamiętać, że rozpoznanie zespołu cieśni kanału nadgarstka nie powinno opierać się wyłącznie na tym, że „drętwieją trzy palce”. Liczy się cały obraz kliniczny: charakter i lokalizacja objawów, ich zachowanie w czasie, czynniki nasilające i zmniejszające dolegliwości oraz wyniki odpowiednich testów.
W niektórych przypadkach, szczególnie gdy objawy są nasilone, utrzymują się lub pojawiają się zaburzenia siły, lekarz może zdecydować o konieczności wykonania dodatkowej diagnostyki, np. badania przewodnictwa nerwowego/EMG.

Co z tego przypadku może wynieść pacjent?
Przede wszystkim to, że drętwienie ręki nie zawsze oznacza problem z kręgosłupem szyjnym. Podobne objawy mogą mieć różne źródła, dlatego zamiast skupiać się wyłącznie na znalezieniu jednej diagnozy w internecie, warto odpowiedzieć sobie na pytanie: „Gdzie dokładnie znajduje się problem i co potwierdza badanie?” Właściwa diagnostyka różnicowa pozwala uniknąć sytuacji, w której leczymy miejsce, które
w rzeczywistości nie jest źródłem objawów. W opisanym przypadku badanie pozwoliło odejść od początkowego podejrzenia problemu z
odcinkiem szyjnym i skierować uwagę na nerw pośrodkowy oraz okolicę nadgarstka.